Państwowy Instytut Geologiczny    

Zakład Geologii Gospodarczej

SUROWCE CHEMICZNE

SKAŁA DIATOMITOWA

 

Diatomit to osadowa skała krzemionkowo-ilasta, pochodzenia biogenicznego, charakteryzująca się dużą lekkością,  porowatością i nasiąkliwością a także silnymi własnościami sorbcyjnymi. Głównym źródłem krzemionki są szczątki mikroorganizmów planktonicznych: okrzemek i promienic oraz igły gąbek. Oprócz minerałów ilastych i detrytycznego kwarcu pojawia się w niej i glaukonit. Stosowana jest w przemyśle chemicznym, spożywczym i budowlanym jako nośnik, wypełniacz, materiał oczyszczający, filtrujący, izolujący (Przeniosło S., 2005).

Jedyne w Polsce wystąpienie skały diatomitowej - wobec braku złóż typowych diatomitów - znajduje się w Karpatach Wschodnich, w rejonie Leszczawki. Złoże w tzw. synklinie Leszczawki występuje w obrębie kilkunastokilometrowego pasa utworów serii menilitowej (oligocen górny-miocen dolny) i cechuje go skomplikowana budowa geologiczna oraz duże upady serii do 70o (Błaszak Z. i Olkowicz-Paprocka I. w: Osika R. [ed.], 1987). Surowiec ze złoża charakteryzuje): średnia zawartość SiO2 - 72% (Przeniosło S., 20050, gęstość pozorna - 1,42 g/cm3, gęstość nasypowa - 0,49-1,28 g/cm3 oraz porowatość 28,5% i zdolność sorbcyjna 40-100. Niska porowatość kopaliny (40%) w stosunku do surowców importowanych ogranicza szersze jej zastosowanie, stąd używana jest głównie do produkcji lekkich kruszyw budowlanych i jako nośniki środków ochrony roślin.

Udokumentowane zasoby bilansowe skały diatomitowej w 4 udokumentowanych złożach w rejonie Leszczawki (2 złoża w Leszczawce oraz złoża Jawornik i Kuźmina) wynoszą 10024 tys. ton (Przeniosło S., 2005). Prowadzone okresowo wydobycie (kilkaset do tysiąca ton rocznie) należy uznać za śladowe.

Obecne technologie wzbogacania umożliwiają (op. cit.) uzyskanie ze skały diatomitowej produktu niskiej jakości, o dość ograniczonym zastosowaniu (do produkcji lekkich kruszyw budowlanych oraz jako nośnik środków ochrony roślin. Zasoby perspektywiczne dla rejonu Leszczawki wynoszą ok. 10 mln ton, co pozwala na powiększenie bilansu zasobów. Perspektywy odkrycia nowych złóż diatomitów w serii menilitowej warstw krośnieńskich są możliwe w rejonach Błażowej-Piątkowa-Harta-Bachórz i Godowa (region rzeszowski) oraz w rejonie Dydynia-Krzywe (region krośnieński).

 

(G.Czapowski)

 

Powrót do strony głównej