Państwowy Instytut Geologiczny    

Zakład Geologii Gospodarczej

SUROWCE CHEMICZNE

FOSFORYTY

 

Historia badań            

Utwory piaszczyste albu opisywano w jeszcze w XIX w. (G. Pusch, 1836; w: J. Makowska i M. Jędrzejczak, 1975). Złoża fosforytów zostały odkryte w 1924 r. przez J. Samsonowicza w rejonie Annopola nad Wisłą, w pasie wychodni albu fosforytonośnego. Były one następnie szczegółowo badane przez tego autora i podsumowane w osobnej pracy (J. Samsonowicz, 1934). Wkrótce odkryto złoże w Chałupkach, a następnie liczne złoża w rejonie między Iłżą a Wolanowem oraz w okolicach Gościeradowa (J. Uberna i in., 1971; J. Makowska i M. Jędrzejczak, 1975). Fosforyty rejonu annopolskiego były szczegółowo badane przed i po II wojnie światowej m. in. przez W. Pożaryskiego (1947) oraz A. Morawieckiego (1958),a później głównie przez A. Morawieckiego (1971) i J. Ubernę (np. 1967, 1987). W latach 1926-1970 (z przerwą w latach 1945-1951) prowadzono eksploatację fosforytów w Rachowie k. Annopola, natomiast w latach 1936-1940 i 1948-1959 wydobywano fosforyty w Chałupkach. Eksploatację w tym rejonie prowadzono początkowo na zboczu antykliny sposobem odkrywkowym i podziemnym pod niewielkim nadkładem, a potem tylko sposobem podziemnym systemem ścianowym.

Fosforyty górnego eocenu odkryto w latach sześćdziesiątych XX w. w Siemieniu k. Parczewa (E. Woźny, 1966), po czym nastąpiły dalsze odkrycia na obszarze północnej Lubelszczyzny, w okolicach Mielnika nad Bugiem i w rejonie Zatoki Puckiej. Mimo dość powszechnego występowania fosforytów w Polsce nie stanowią one opłacalnych ekonomicznie nagromadzeń. Ich zasoby oceniono za nieopłacalne.

(A. Gąsiewicz)

Powrót do strony głównej