Państwowy Instytut Geologiczny    

Zakład Geologii Gospodarczej

SUROWCE CHEMICZNE

Gipsy i anhydryty

Nowy Ląd-Pole Radłówka

Złoże gipsu i anhydrytu Nowy Ląd-Pole Radłówka jest kontynuacją w kierunku południowego wschodu złoża Nowy Ląd. Znajduje się ono na Pogórzu Izerskim w okolicy Niwnic. Pod względem geologicznym jest to w część synkliny lwóweckiej, będącej fragmentem południowego skrzydła zapadliska północnosudeckiego. Granice synkliny lwóweckiej stanowią: od połnocy - uskok Świerzawy, od południa - uskoki Nawojowa i Wlenia. Jest ona podścielona utworami kambro-syluru kaczawskiego, tj. sfyllityzowanymi łupkami piaszczystymi i ilastymi oraz wapieniami krystalicznymi, a wypełnia ją miąższa seria utworów czerwonego spągowca, cechsztynu, dolnego triasu i górnej kredy.

Utwory górnego cechsztynu, z którym jest związana seria złożowa, rozpoczynają się iłołupkami spągowymi o miąższości do 30 m. Nad nimi zalega anhydryt przechodzący w stropie i spągu w gips. Na serii gipsowo-anhydrytowej leżą ciemnoszare iłołupki stropowe, czasami z wkładkami gipsów, zmieniające się ku górze w ciemnoszare iłołupki margliste z wkładkami wapieni dolomitycznych. Cechsztyn górny zamykają czerwone i szare iłołupki. Seria gipsowo-anhydrytowa jest stosunkowo jednolicie wykształcona. Sporadycznie wystepują w jej obrębie przerosty płonne w postaci iłołupków. W budowie wewnętrznej pokładu nie obserwuje się ostrej granicy między anhydrytami i gipsami. Występują ogniwa przejściowe: gipsoanhydryty lub przerosty gipsów i anhydrytów w poszczególnych wydzieleniach litologicznych.

Fig. 1. Przekrój geologiczny przez złoże anhydrytu i gipsu „Nowy Ląd” (wg M. Dziedzic, 1988). Objaśnienia: 1 - piaski, 2 - żwiry, 3 - gliny, 4 - piaskowce, 5 - iłowce, 6 - mułowce, 7 - żwirowce, 8 - dolomity, 9 - gipsy, 10 - anhydryty, 11 - uskoki, Q - czwartorzęd, Tp2 - piaskowiec pstry środkowy (trias), PZ3 - cechsztyn górny (perm górny). 

Badania geologiczne w omawianym rejonie były prowadzone od roku 1974 i zakończono je dokumentacją geologiczną (Dziedzic K., 1985a). Dodatek do dokumentacji, obejmujący dodatkowy obszar rozpoznania w kierunku południowo-wschodnim wykonano w oparciu o projekt i prace wiertnicze z roku 1997 (Przysłup S., Dziedzic M., 1998).

Złoże ma formę pokładową. Zalega zgodnie z regionalną budową geologiczną południowej krawędzi półrowu Lwówka. Bieg serii gipsowo-anhydrytowej jest w granicach 310-315° przy upadzie od kilku do ok. 30° na północny wschód. W obrębie złoża stwierdzono występowanie wielu zaburzeń tektonicznych w formie uskoków, spękań i fleksur (Nasz A., 1979). Główny system uskoków posiada kierunek północny zachód-południowy wschód i ciągnie się przez całą długość złoża. Prostopadle do nich występują uskoki tnące obszar złożowy na mniejsze bloki. Są to przypuszczalnie młodsze uskoki, powodujące znaczne przesunięcia w pionie jak i w poziomie. Amplituda zrzutu na uskokach jest różna. Waha się prawdopodobnie w granicach 0,5 - 80,0 m. Złoże zaliczono do II grupy złóż.

Kopalinami użytecznymi złoża Nowy Ląd-Pole Radłówka są gipsy i anhydryty. Miąższość pokładu serii gipsowo-anhydrytowej wynosi od 3,0 do 34 m, średnio 19,2 m. Spąg złoża występuje na głębokości od 110,1 do 216,9 m. Średnie parametry jakościowe dla gipsu i anhydrytu przedstawiono w tabeli.

 ŚREDNIE PARAMETRY JAKOŚCIOWE KOPALINY ZŁOŻA NOWY LĄD POLE RADŁÓWKA

(Przysłup S., Dziedzic M., 1998)

Parametr

Gips stropowy

Gips spągowy

Parametr

Anhydryt

CaSO4 + 2H2O

92,44 – 90,96

88,50 – 89,90

CaSO4 + 2H2O

4,10 – 10,24

CaSO4

3,11 – 5,54

5,52 – 6,01

H2O krystalizacyjna

0,86 – 2,14

CaCO3 i MgCO3

2,92 – 2,32

3,70 – 3,19

CO2

0,12 – 1,02

Fe2O3

0,03 – 0,06

0,06 – 0,05

Fe2O3

0,01 – 0,03

Fe2O3 i Al2O3

0,14 – 0,21

0,14 – 0,19

Fe2O3 i Al2O3

0,09 – 0,12

SiO2 i nierozpuszczalne związki w HCl.

1,00 – 0,73

0,82 – 0,59

SiO2 i nierozpuszczalne związki w HCl

4,83 – 0,65

Złoże ma powierzchnię 33,9 ha i obejmuje dwa obszary przedzielone uskokiem: północny z zasobami w kategoriach B+C1+C2 i południowy z zasobami w kategorii C2. Łączne zasoby bilansowe kopalin wynoszą 13 954 tys. ton, a zasoby przemysłowe 11 929 tys. ton (Przeniosło S., 2005). W tabeli zestawiono zasoby geologiczne dla sześciu wydzielonych typów kopaliny: gipsu stropowego, mieszanki gipsowo-anhydrytowej, anhydrytu, mieszanki anhydrytowo-gipsowej, gipsu spągowego i mieszanki gipsowo-anhydrytowej w obu polach.

 

 ZASOBY GEOLOGICZNE ZŁOŻA NOWY LĄD POLE RADŁÓWKA  (Przysłup S., Dziedzic M., 1998)

 

Rodzaj kopaliny

Zasoby (w tys. ton)

w kategoriach

Razem

obszar północny

obszar południowy

B

C1

C2

gips stropowy

275

342

2 545

 878

2 284

mieszanka gipsowo-anhydrytowa

212

95

484

563

228

anhydryt

614

100

2 020

1 776

958

mieszanka anhydrytowo-gipsowa

936

379

3 726

1 762

3 279

gips spągowy

425

56

1246

686

1 041

mieszanka gipsowo-anhydrytowa

279

86

134

385

114

Razem

2 741

1 058

10 155

13 954

 

Złoże Nowy Ląd-Pole Radłówka nie jest jeszcze eksploatowane. W roku 2003 przystąpiono do budowy kopalni podziemnej.

 (E. Sztromwasser)

Powrót do strony głównej