Państwowy Instytut Geologiczny    

Zakład Geologii Gospodarczej

SUROWCE CHEMICZNE

SOLE KAMIENNE I SOLE POTASOWO-MAGNEZOWE

 

HISTORIA EKSPLOATACJI SOLI NA PODKARPACIU

W  swym  położeniu  autochtonicznym  (in  situ)  sole  występują  na głębokościach rzędu kilkuset metrów. W strefie przykarpackiej w wyniku wypiętrzania i nasuwania się górotworu Karpat seria solonośna została sfałdowana i wydźwignięta tuż pod powierzchnię terenu. Takie położenie serii solonośnej powodowało ługowanie stropowych części złoża przez wody gruntowe i powstawanie słonych źródeł w morfologicznych obniżeniach terenu

Najstarsze ślady eksploatacji takich solanek na Podkarpaciu pochodzą ze środkowego neolitu datowanego na lata 3500-2500 p.n.e. i łączą się z ludnością kultury lendzielskiej. Ludność ta tworzyła skupiska osadnicze na obszarach solonośnych rejonu wielicko-bocheńskiego zamieszkując najchętniej w bezpośrednim sąsiedztwie solanek powierzchniowych i słonych źródeł (Jodłowski A., 2000).

Warzelnictwo solne na tych terenach rozwijało się z przerwami aż do Średniowiecza tj. do ok. roku 1249-51 kiedy to w Bochni „w domu szewca” (łac. Sutor) odkryto sole kamienne i rozpoczęto eksploatację metodą podziemną istniejącym do dziś szybem Sutoris. Jak podają źródła historyczne około roku 1280 w Wieliczce natrafiono na większe pokłady soli kamiennej, które udostępniono szybem Goryszowski (Piotrowicz J., 1988). Od tego czasu w Żupach Krakowskich (kopalnie Wieliczka i Bochnia) eksploatowano złoża soli w sposób nieprzerwany prawie do końca XX wieku.

W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat eksploatowano również złoża soli kamiennej metodą podziemnego ługownania otworami wiertniczymi (złoża Barycz i Łężkowice). Podjęto także próbę eksploatacji nowego złoża metodą podziemną (złoże Siedlec-Moszczenica-Łapczyca).

Zmniejszenie zapotrzebowania na sól kamienną, trudne warunki geologiczne i odkrycie ogromnych złóż soli cechsztyńskich spowodowały stopniowy spadek wydobycia i zamykanie kolejnych kopalń na obszarze wielicko-bocheńskim. Nie mniej pozostałe po kilkusetletniej eksploatacji obiekty górnicze w Wieliczce i Bochni są unikatowe w skali światowej i przyciągają rokrocznie rzesze turystów.

ZŁOŻA SOLI KAMIENNEJ NA PODKARPACIU

(K. Bukowski)

Powrót do strony głównej

Powrót do "Sole kamienne i sole potasowo-magnezowe"