Państwowy Instytut Geologiczny    

Zakład Geologii Gospodarczej

SUROWCE CHEMICZNE

SOLE KAMIENNE I SOLE POTASOWO-MAGNEZOWE

 

Kłodawa

Wysad kłodawski wyrasta z podłużnej antyklinalnej struktury o długości około 60 km, ciągnącej się od Izbicy Kujawskiej do Solcy Wielkiej koło Łęczycy. W centralnej części wysadu leży obszar górniczy kopalni, obejmujący pas o długości 8 km, zgodnie z rozciągłością wysadu, i szerokości około 2 km. Od strony SW przylegają do wysadu stromo ułożone warstwy jurajskie, natomiast do ściany NE, zapadającej pod kątem 45-60o, przylegają utwory triasu i jury. Ponad wysadem leżą transgresywnie osady trzeciorzędu pokryte czwartorzędem. Czapa ilasto-gipsowa ma miąższość od kilkunastu do 170 m., przeciętnie 100-150 m i na ścianach bocznych wysadu przechodzi w płaszcz iłowo-gipsowo-anhydrytowy.

Zwierciadło solne, urozmaicone morfologicznie, zalega na głębokości od 100 do 350 m., przy przeciętnej głębokości 250 m. Serię solną poznaną w wyrobiskach kopalni budują utwory cyklotemów Z1, Z2, Z3, Z4, składające się z wielu warstw soli kamiennej o różnym stopniu zanieczyszczenia, zawierających lokalnie warstwy soli potasowo-magnezowych, oraz z warstw anhydrytu, zubrów, iłów i iłowców solnych. Łączną miąższość serii określa się w przybliżeniu na 1400 m., natomiast miąższość samych kompleksów solnych jest znacznie mniejsza.

            W przekroju poprzecznym wysadu wyróżnia się dwie skrajne formy antyklinalne, przedzielone głęboką synkliną. Antyklina brzeżna północno-wschodnia ma formę wielkiej łuski tektonicznej przechylonej w kierunku SW. Jądro antykliny tworzą sole starsze (Na2), oskrzydlone od strony południowo-zachodniej przez sole młodsze (Na3). Zawartość NaCl w antyklinie zmienia się w granicach 96-98 %.

Druga antyklina, występująca wzdłuż południowo-zachodniej granicy wysadu, stanowi szerszy masyw antyklinalny, półwysadowy, utworzony z soli starszych (Na2) z solami najstarszymi (Na1). Cechuje ją skomplikowana budowa wewnętrzna oraz większe zanieczyszczenie soli anhydrytem, solami K-Mg i węglowodorami płynnymi. Zawartość NaCl wynosi 94-96 %.

            Obie antykliny brzeżne rozdzielone są głęboką synkliną, w której występują zubry i najmłodsza sól kamienna różowa (Na4). W północnej części kopalni sól różowa charakteryzuje się mniej skomplikowaną budową wewnętrzną i wyższą jakością soli około 97,5 % NaCl.

 Występujące w wysadzie i eksploatowane okresowo sole potasowe reprezentują typ karnalitu bezkizerytowego o zawartości średnio 8,5 % K2O, 8,1 % MgO i 0,1 % Br. Musi on być przerabiany chemicznie w celu wydzielenia głównych składników użytecznych, jakimi są: KCl, MgCl2 (MgO), Br i inne (Przeniosło S., 2005). Udokumentowane one zostały w kategorii A+B+C1+C2 w części środkowej złoża solnego (Kłodawa część środkowa) i ich zasoby określono na ponad 72 tys. ton.

            Sole kamienne w wysadzie zostały udokumentowane w kategorii A+B+C1 i podzielone na 3 złoża (Kłodawa części: północna, środkowa i południowa) o łącznych zasobach 11,88 mld ton. Złoże części środkowej jest eksploatowane metodą podziemną, na sucho.

(G.Czapowski)

Powrót do strony głównej

Powrót do "Sole kamienne i sole potasowo-magnezowe"